Elektronika - baza wiedzy

Nadajnik FM o mocy wyjściowej 2W


Układ pirackiego nadajnika jest urządzeniem, którym zajmujemy się jedynie ze względów poznawczych. Taki układ możemy wykonać, ale jego używanie jest surowo zabronione przez obowiązujące prawo na terenie RP.


--------------------------------------------------------------------------------

Proponowane urządzenie jest niezwykle proste w budowie, a do jego wykonania nie będą potrzebne jakiekolwiek kosztowne podzespoły. Nie będą też konieczne drogie przyrządy pomiarowe: w zupełności wystarczą nam te, które znajdują się w każdym warsztacie nawet początkującego elektronika.

Opis działania

Schemat elektryczny nadajnika pokazano na rys. 1. Jest on wzorowany na schemacie zamieszczonym na jednej ze stron internetowych radiowych piratów i został on nieco zmodyfikowany, dostosowany do naszych realiów zaopatrzenia w potrzebne do jego budowy podzespoły, a także rozbudowany o przedwzmacniacz m.cz.

Schemat nadajnika możemy podzielić na dwa bloki funkcjonalne: układ generatora w.cz wytwarzającego falę nośną o częstotliwości 88-108 MHz i blok wzmacniacz małej częstotliwości, którego zadaniem jest wzmocnienie sygnału pobieranego z mikrofonu do poziomu niezbędnego do poprawnego zmodulowania sygnału w.cz. Generator w.cz. został zbudowany w dość rzadko stosowanym w tego typu konstrukcjach układzie przeciwsobnym. Częstotliwość pracy generatora określona jest indukcyjnością cewki L2 i pojemnością kondensatora C5 oraz diod pojemnościowych D1 i D2. Modulację częstotliwości uzyskujemy za pomocą zmiany napięcia przyłożonego do połączonych ze sobą katodami diod D1 i D2.

Nadajnik wyposażony został w prosty układ przedwzmacniacza mikrofonowego, który może posłużyć do pierwszych prób i doświadczeń. Przedwzmacniacz zbudowany został z wykorzystaniem popularnego układu typu UL1321, którego parametry są aż nadto wystarczające do naszego, noszącego charakter wyłącznie eksperymentalny, układu. W nadajnikach eksploatowanych przez nielegalne rozgłośnie radiowe stosowane są przedwzmacniacze znacznie wyższej klasy oraz rozbudowane układy służące miksowaniu dźwięku pochodzącego z różnych (w tym odtwarzaczy CD) źródeł.

Montaż i uruchomienie

Na rys. 2 pokazano rozmieszczenie elementów na płytce obwodu drukowanego. Montaż układu wykonujemy typowo, rozpoczynając od wlutowania w płytkę rezystorów i innych elementów o małych gabarytach, a kończąc na kondensatorach elektrolitycznych, tranzystorach mocy i cewkach L1 i L2. Jedynie montaż tranzystorów i cewek będzie wymagał nieco szerszego komentarza.

Moc tracona na tranzystorach T1 i T2 jest na tyle duża, że okazało się konieczne wyposażenie ich w odpowiedni radiator. Jego wymiary nie muszą być zbyt duże. Jednak niezależnie jaki radiator zastosujemy napotkamy na pewien problem związany z przykręceniem do niego tranzystorów. Zastosowane w układzie tranzystory posiadają obudowę dość rzadko spotykanego typu: zbliżoną wymiarami do obudowy TO126, ale pozbawioną otworu, który pozwoliłby na przykręcenie ich do radiatora! Dlatego też, aby dobrze docisnąć tranzystory do radiatora należy wykonać krótki, mający 3...4cm długości płaskownik, który przykręcony dwoma śrubami do radiatora zapewni pewne zamocowanie mechaniczne tranzystorów, a po zastosowaniu pasty silikonowej małą rezystancję termiczną. Sposób zamocowania tranzystorów do radiatora został pokazany na rys. 3.

Kolejną, nieco bardziej skomplikowaną czynnością będziemy musieli teraz nawinięcie cewek L1 i L2. Do ich wykonania użyjemy srebrzanki lub drutu izolowanego emalią o średnicy ok. 1mm. Cewki nawiniemy na wspólnym rdzeniu ferrytowym o średnicy o ok. 6mm. Cewka L1 powinna mieć 8 zwojów , a cewka L2 dwa razy po 2 zwoje. Sposób wykonania cewek najlepiej ilustruje rys. 4.

Prototyp opisywanego układu działał od razu doskonale. Układ wymaga jedynie dostrojenia do wybranej częstotliwości za pomocą kondensatora strojeniowego C5. W czasie prób nadajnik powinien być dostrojony do częstotliwości leżącej pomiędzy dwoma dowolnymi częstotliwościami stacji komercyjnych.

Na tym powinniśmy zakończyć prace związane z budową pirackiego nadajnika radiowego i spokojnie odłożyć go na półkę. Należy sądzić, że piraci radiowi posługujący się tym urządzeniem wykorzystują trymetr C8 do dostrojenia nadajnika do stosowanej anteny, i że w tej czynności pomaga im włącznie szeregowo z anteną żarówki 6V o małej mocy.


--------------------------------------------------------------------------------
Rezystory
R1: 1W/5W

R2..R5: 5,6kW

R6: 100kW

R7: 560W

R8: 10kW

R9: 3,3kW



Kondensatory
C1..C4. C9, C11: 100nF

C13: 1000mF/25V

C5: trymetr 30pF

C6, C7: 1nF

C8: trymetr 60pF

C10: 1000m/10V

Półprzewodniki
D1, D2: dioda pojemnościowa BB204 lub odpowiednik
IC1: UL1321

IC2: 7809

T1, T2: 2SC2078 lub ścisły odpowiednik

Różne
CON1: ARK2

M1: mikrofon elektretowy


--------------------------------------------------------------------------------

Schemat ideowy nadajnika FM o mocy 2W

Rozmieszczenie elementów na płytce drukowanej nadajnika

Sposób przymocowania tranzystorów do radiatora

Sposób nawinięcia cewki

Wzór płytki drukowanej - PCB